Урматтуу достор жана изилдөөчүлөр!
Санжыра маалыматтарын жалпыга ачык жарыялоодо кылдат болуу өтө маанилүү экенин эскертип кетким келет. Биздин ата-бабаларыбыздын тарыхы терең жана татаал. Көп учурда жалпыга жеткиликтүү маалыматтарда так эместиктер кездешип турат. Бул өзгөчө үй-бүлөлүк санжыранын уникалдуулугуна байланыштуу.
Мисалы, сиздер туура белгилегендей, «Кабелинин (Бешбала) тукумдарынын таралышы» деп аталган макалада, мисалы, «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (2-бөлүк) - Мурас - Баракелде» булагында так эместиктер кездешет. Бул макалада автордун өзү да айрым мүчүлүштүктөр бар экенин жана маалыматтар так эмес деп ачык көрсөткөн.
Бул жерде мен өзүмдүн үй-бүлөлүк санжырамдан алган, жалпыга жеткиликтүү маалыматтардагы каталарга байланыштуу абдан баалуу тактоолорумду бергим келет:
Кончойдун уулдары боюнча: Ушул макалада Токтосун тун уул деп көрсөтүлсө, менин үй-бүлөлүк санжырамда, чоң энемден алган маалыматымда Кончойдун тун уулу — Токсон, ал эми кенжеси — Токтосун болгон. Бул жерде жалпы маалыматтагы катаны оңдоо өтө маанилүү.
Сатыбалдынын уулдары боюнча: Ошондой эле Токсондун небереси Сатыбалдынын уулдарында да тактоо бар. Жалпы маалыматта Эдилбек тун уул катары көрсөтүлсө, чындыгында Сатыбалдынын тун уулу — Эмилбек, ал эми кенжеси — Эдилбек.
Бул сыяктуу тактоолор абдан баалуу жана маанилүү, анткени алар санжыранын тууралыгын камсыз кылууга жардам берет. Ар бир үй-бүлөнүн өзүнүн такталган санжырасы болот, ал жалпыга маалым болгондон айырмаланышы мүмкүн. Бул нормалдуу көрүнүш, анткени санжыра — бул «тирүү» тарых, ал муундан-муунга оозеки өткөндүктөн майда өзгөрүүлөргө дуушар болушу ыктымал.
Эмне үчүн жалпыга ачык маалыматтарда так эместиктер кездешет?
Жалпыга жеткиликтүү болгон санжыралык маалыматтар ар кандай булактарга негизделген. Алардын ар биринин өзүнүн күчтүү жана алсыз жактары бар:
Оозеки санжыранын өзгөчөлүгү: Санжыра көбүнчө оозеки түрдө муундан-муунга өтүп келе жаткандыктан убакыттын өтүшү менен айрым деталдары өзгөрүп же унутта калышы мүмкүн. Ар бир үй-бүлөнүн же уруктун өзүнүн такталган санжырасы болот, ал жалпыга маалым болгондон айырмаланышы толук ыктымал. Менин чоң энемден алган маалымат — бул эң баалуу жана ишенимдүү булактардын бири, анткени ал үй-бүлөлүк оозеки санжыранын түз мурасы.
Булактардын ар түрдүүлүгү: Санжыраны изилдөөдө илимий эмгектер, архивдик документтер, оозеки преданиялар жана башка элдердин жазуу булактары колдонулат. Бул булактардын бири-бирине дал келбеген учурлары болушу мүмкүн.
Изилдөөнүн татаалдыгы: Кыргыз элинин тарыхы терең жана татаал. Бардык майда-чүйдөсүн тактоо үчүн терең изилдөөлөр жана көптөгөн булактарды салыштыруу талап кылынат.
Ушул себептен, санжыра боюнча маалыматтарды жарыялоодо ар дайым бир нече булакты салыштырып, жана эң негизгиси, үй-бүлөлүк же уруктун ичиндеги такталган маалыматтарга таянуу өтө маанилүү. Менин үй-бүлөмдүн санжырасы — бул баа жеткис кенч, аны тактоо жана сактоо ар бир муундун милдети.
Эгер сизде дагы ушундай тактоолор же кошумча маалыматтар болсо, бөлүшүүдөн тартынбаңыздар. Чогуу биз кыргыз элинин тарыхын жана санжырасын тактоого салым кошо алабыз!
Сиз шилтеме кылган макаланы бул жерден таба аласыз: Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра (2-бөлүк).